پی نوشت

هدف از تهیه مجموعه حاضر، افزایش آگاهی عمومی در مورد بیماری های پوست ، مو، ناخن، مخاط دهان و بیماری های آمیزشی واگیر دار است. همچنین پاسخگویی به انبوه ابهامات و سوالاتی است كه معمولاً در ذهن بیماران موج می زنند و در وقت كوتاه معاینه در مطب، فرصت پاسخگویی به همه آنها وجود ندارد. لذا امیدواریم بیماران با استفاده از مطالب ابن سابت نسبت به بیماری خود آگاهی یافته و توصیه ها در مورد آن را به خوبی بكار گیرند. باشد که بدینوسیله گامی هرچند كوتاه، در راه توسعه دانش و آگاهی مردم در زمینه مراقبت از تندرستی خود برداشته باشیم.

آمار وب سایت

خال ها چیستند؟

خال یا melanocytic nevu

یک نوع ضایعه مسطح یا برجسته در سر و صورت یا هر جای دیگر بدن بوده که حاوی سلولهای خال (ملانوسیت) میباشد. برخی از منابع اصطلاح مول را به جای خال به کار می برند. اکثریت خال ها در طول دو دهه اول زندگی ظاهر می شوند، در حالی که در هر 100 نوزاد تازه متولد شده تنها یک نفر با خال متولد می شود. خال ها معمولا اکتسابی بوده و نوعی تومور خوش خیم است، در حالی که خال مادرزادی را به عنوان هامارتوم یا مالفورماسیون در نظر گرفته و ممکن است در معرض خطر بیشتری برای تبدیل شدن به ملانوم باشد.

خال ها: لکه ها يا زايده هاي رنگي برجسته در اندازه و شکل هاي مختلف هستند و معمولاً به رنگ قهوه اي ، قهوه اي تيره و يا مشکي ديده مي شوند . رنگ خال به دليل وجود سلولهاي مخصوصي است که با توليد رنگ دانه ، رنگ ويژه ي خال را به وجود مي آورند . خال ها در هر جايي از بدن و به شکل ها و اندازه هاي مختلف ،‌ گروهي يا منفرد مي توانند ديده شوند . يکي از انواع خال که شايعتر مي باشد ، خال هاي ملانوسيتي است در واقع يک تومور خوش خيم حاصل از تکثير سلولهاي رنگ دانه ساز پوست است.

خال ها اغلب در طول ۲۰ سال اول زندگي به وجود مي آيند ؛ ولي ممکن است تا ۴۰ سالگي ويا بيشترهم ظاهرشوند . به اين نوع خال ها ، خال هاي اکتسابي مي گويند و بيشتر اشخاص تعدادي از اين خال ها را روي بدن خود دارند ( معمولا 20-15 عدد يا بيشتر ) .

تغيير شکل خال کاملاً تدريجي و کند است و خال هايي که زماني مسطح و تيره رنگ بوده اند ، به تدريج گوشتي ، گنبدي شکل و کم رنگ مي شوند ؛‌ ولي ، بعضي از آن ها به هيچ وجه تغيير نمي کنند ( مثل خال هاي کف دست و پا که مسطح و تيره باقي مي مانند و در نهايت بسياري از انها به تدريج از بين مي روند ) و يا برخي برجسته و گوشتي شوند، سير تغييرات گفته شده در مورد خال بسيار کند است و شايد حدود ۵۰ سال طول بکشد .

Melanocytic Nevi

انواع خال ها:

خال جانکشنال (Junctional Nevus)

این خالها بیشتر در دوران کودکی وجود دارند و در اکثر افراد فاز نسبتا گذرایی از رشد اولیه یک خال مرکب هستند که در بزرگسالی به خال مرکب تبدیل می‌شوند. از نظر بالینی نیز به صورت یک لکه مسطح رنگی (ماکول پیگمانته تغییر رنگ پوست در اثر ازدیاد ملانین یا انبساط رگهای خونی) اندکی برجسته یا پهن هستند. که اندازه‌ای بین یک میلیمتر تا یک سانتیمتر دارند. رنگ این خالها از قهوه‌ای روشن تا تیره متغیر است، گرد یا بیضی و متقارن است  در کف دست و پا می توان آن ها را دید.

خال مرکب (Compound Nevus)

به شکل یک برجستگی کمتر از نیم سانتیمتر (پاپول)  مدور یا بیضی و متقارن بوده، رنگ آن از قهوه‌ای روشن تا تیره متغیر است. در دوران بلوغ ، اغلب خالهای مرکب درشت و پررنگ‌تر بوده و در بعضی موهای زبری از داخل آنها به خارج رشد می‌نماید. این ضایعات می‌توانند در هر نقطه‌ای از سطوح جلدی - مخاطی ، ملتحمه و حنجره دیده شوند. شایعترین محل آنها در تنه بدن می‌باشد.

خال داخل درمی (intradermal nevus)

این نوع خالها به صورت برجستگی های گنبدی ، کروی و نرمی هستند که به علت عمقی شدن رنگدانه خود را از دست داده و یا رنگ آنها قهوه‌ای کمرنگ بوده که به تدریج تبدیل به حالت گوشتی می‌شوند. گاهی نیز ممکن است چند عدد مو در داخل آنها دیده شود. این خالها معمولا کم عروق هستند ولی گاهی پرعروق می‌شوند. این نوع خالها عمدتا در بالغین دیده می‌شوند.

خال دیسپلاستیک:

در حدود 3 - 2 درصد از بالغین جوان به این نوع از خالها مبتلا هستند. این ضایعات معمولا از جنس خالهای مرکب هستند و مهمترین مشخصه پاتولوژیک آنها ، وجود آتیپی ساختمانی و سلولی است. در انواع ارثی و خصوصا در افرادی که قبلا حداقل یکبار دچار ملانومای بدخیم شده‌اند، وجود این خال به عنوان یک ریسک فاکتور برای ابتلا به ملانوم بدخیم محسوب می‌شود. از نظر بالینی نیز معمولا ضایعاتی هستند که قطری بیش از 5 میلیمتر داشته و دارای حاشیه‌ای نامنظم و درجاتی از التهاب و رنگ نامنظم می‌باشند.

خال هاله‌دار:

خال ملانوستیکی است که توسط هاله‌ای از پوست نرمال ولی فاقد رنگدانه احاطه شده است. این نوع  از خالها شایع بوده مخصوصا در حوالی دوره بلوغ دیده می‌شوند. شایعترین محل درگیری نیز پشت بدن می‌باشد. در کسانی که مبتلا به برص می باشند این خال بیشتر دیده می شود.

خال آبی:

به صورت یک برجستگی یا پاپول آبی رنگ با سطح صاف و اندکی برجسته می‌باشد که معمولا قطری کمتر از یک سانتیمتر دارد. شایعترین محل آن اندامها و سر و صورت است. رشد پیشرونده و تبدیل این خال به ملانوم بدخیم نادر است.

خالهای ملانوسیتی مادرزادی:

در بدو تولد ممکن است بسیار کم رنگ باشند و به همین دلیل ممکن است به آنها توجه نشود. خالهای ملانوسیتی مادرزادی کوچک و متوسط معمولا سرعت رشد کمتری نسبت به سرعت رشد شیر خواران دارند و با گذشت زمان کوچک می‌شوند. خالهای ملانوسیتی مادرزادی بزرگ معمولا بلافاصله بعد از تولد دیده شده و والدین را نگران می‌کنند. شایعترین مناطق درگیری عبارتند از: قسمت تحتانی پشت و رانها. این خالها ممکن است به اندازه‌ای بزرگ شوند که قسمتی از اندام را فرا بگیرند. در مواردی موهای زبری بر روی آنها رشد می‌کند. شانس بدخیمی در این نوع خال ها بیشتر بوده و لذا این گونه افراد بایستی بیشتر مراقب خود بوده و با مشاهده کوچکترین تغییر روی این خال ها فورا به متخصص پوست مراجعه نمایند.

چه نوع خالي احتمال بدخيمي دارد ؟

شانس سرطاني شدن خال هاي معمولي بسيار اندک است و جای هیچگونه نگرانی وجود ندارد ؛ اما اين خطر در مورد بعضي از خال ها بيشتر است. خال هاي مادرزادي شانس بيشتري براي تبديل شدن به سرطان بدخيم پوستی که به آن ملانوما گفته میشود را دارند . بيشترين خطر سرطاني مربوط به خال هاي مادرزاي بزرگ با قطر بيشتر از ۲۰ سانتيمتر است .

خال هاي آبي : به شکل يک برجستگي آبي رنگ با سطح صاف و کمي برجسته هستند ، که معمولاً قطري کم تر از يک سانتيمتر دارند . شايع ترين مناطق درگيري ، اندام ها ، باسن و صورت است . اگر چه رشد پيش رونده و سرطاني اين خال نادر است ، ولي احتمال آن کمي بيشتر از خال هاي معمولي است .

علائم هشدار دهنده در مورد خال ها :

اگر در خال هاي صورت و يا بدن به يکي از علائم زير برخورد کرديد به متخصص پوست مراجعه کنيد .

۱ – عدم تقارن :‌خال هاي غيرسرطاني معمولاً شکل  منظم گرد و يا بيضي شکل دارند ، اما ، نامتقارن شدن آن ها علامت هشدار دهنده است.

۲ – نامنظم بودن لبه ي خال : مضرس و دندانه دار بودن لبه ي خال نيز يکي ديگر از علائم مطرح کننده ي سرطان است .

۳- غيريکنواخت بودن رنگ خال : وجود سايه روشن هاي رنگ در يک خال به شکلي که مثلاً قسمتي از خال قهوه اي تيره ، سياه و قسمت هاي ديگر قهوه اي روشن ، قرمز ، يا رنگ هاي ديگر باشد نير ، نيازمند توجه است .

۴ – اندازه خال : خال هاي سرطاني معمولاً بزرگ تر از خال هاي معمولي هستند . ابعاد بالاتر از ۶ ميلي متر يکي ديگر از علائم مطرح کننده ي احتمال سرطاني بودن خال است .

۵ – علايمي مانند زخمی شدن، خارش ، سوزش ، برجسته شدن ( سريع ) سفت شدن يا نرم شدن خال ، رنگ آبي مايل به سياه ،‌ تورم ، دلمه ، ترشح و خون ريزي از نظر تشخیص سرطان پوست از نوع ملانوم بسیار مهم است . که بايد هر چه سريع تر درمان شود .

نکاتی خال که آگاهی به آنها برای هر فرد لازم است:

هر شخصي بايد نسبت به خال هاي بدن خود آشنايي کامل داشته باشد تا در صورت پيدايش تغييرات ذکر شده به سرعت متوجه شود و اقدام به مشورت با متخصص پوست کند . اين نکته به خصوص در افرادي که مبتلا به خال هاي  غيرعادي (دیسپلاستیک) هستند و آنهايی که خالهاي مادرزادي با قطر بزرگ تر از ۲۰ سانتي متر دارند ، و هم چنين آن هايي که خود يا عضوي از اعضاي خانواده شان مبتلا به سرطان پوست بوده اند ، اهميت بيشتري دارد .

وجود خال در مناطقي که مرتب تحريک مي شوند ، منجر به سرطاني شدن خال نمي شود . مثلاً تراشيدن مکرر صورت و تحريک خال در مرداني که در ناحيه ي صورت خال دارند ، باعث سرطاني شدن خال نمي شود ولی بهتر است از دستکاری خال ها توسط شخص و افراد غیر متخصص تا آنجا که امکان دارد خودداری گردد.

ظاهر شدن مو روي خال به هيچ وجه نشانه اي از سرطاني شدن خال نيست .

پيدايش خال هاي جديد ، تعدد آنها و محل بروز خال ها، تحت کنترل ژن هاي فرد بوده و قابل پيشگيري نيست . زاد و ولد در مورد خال ها وجود ندارد ، بنابراين خال هاي بزرگتر و قديمي تر نمي توانند خال هاي جديد ايجاد کنند و اصطلاح خال دختر و خال مادر بي معني است .

جراحي کردن خال هاي معمولي توسط پزشک نه تنها باعث سرطاني شدن خال نمي شود بلکه نوعی پیشگیری از عواقب احتمالی می باشد.

چهار علت برای برداشتن خال:

1- مشکوک شدن به سرطان (ملانوما)

2- احتمال سرطانی شدن خال

3- تحریک و سوزش آزار دهنده برای بیمار

4- به دلایل زیبایی

در اصل درمان خال ها جراحي است و چون جراحي خال معمولاً با به جا ماندن جاي زخم همراه است ؛ لذا بايد در مورد برداشتن خال زماني تصميم گرفت که جاي زخم جراحي آن از خود خال کم تر جلب توجه کند . روش هاي ديگري هم براي برداشتن خال نظير سوزاندن ، تراشيدن ، ليزر و استفاده از اسيدهاي سوزاننده بر روي خال مرسوم است که از نظر علمي خالي از اشکال نيستند

 

آخرین به روز رسانی (جمعه ۱۶ تیر ۱۳۹۱ ساعت ۰۱:۲۳)